Yöresel Ürünler ve Coğrafi İşaretler Türkiye Araştırma Ağı (YÜciTA), kuruluşunun 15. yılında yayımladığı manifestoyla coğrafi işaret sisteminde köklü değişiklikler istedi. Kurucu Başkan Prof. Dr. Yavuz Tekelioğlu, bağımsız denetim mekanizmaları ve özerk bir Türkiye Coğrafi İşaretler Enstitüsü kurulması çağrısında bulundu.

Coğrafi işaretlerde yeni dönem çağrısı
Türkiye'nin yöresel ürünlerinin korunması ve ekonomik değer kazanması için çalışmalar yürüten YÜciTA, 15. kuruluş yıl dönümünü kutladı. Akademisyenlerin, gönüllülerin ve davetlilerin katıldığı etkinliğin ardından kuruluşun gelecek hedeflerini içeren beş maddelik manifesto kamuoyuyla paylaşıldı.

YÜciTA Kurucu Başkanı Prof. Dr. Yavuz Tekelioğlu, coğrafi işaret alanında yalnızca tescil sayılarına odaklanılmasının yeterli olmadığını belirtti. Tekelioğlu'na göre asıl öncelik, tescilli ürünlerin özgünlüğünün korunması, üretim standartlarının denetlenmesi ve ekonomik getirinin yerel üreticiye ulaşması olmalı.
Özerk enstitü önerisi gündemde Manifestonun en dikkat çekici başlığı, Türkiye Coğrafi İşaretler Enstitüsü (TÜCİE) kurulması önerisi oldu. YÜciTA, coğrafi işaretlerin hukuki, ekonomik ve bilimsel yönetiminin uzmanlaşmış bir kurum çatısı altında yürütülmesini savunuyor. Önerilen enstitünün siyasi ve idari etkilerden bağımsız, özerk bir yapıya sahip olması isteniyor. Tekelioğlu, böyle bir kurumun oluşturulmasını akademik ve toplumsal sorumluluk olarak değerlendirdi.

Tescilli ürünlere bağımsız denetim

Manifestoda, coğrafi işaretli ürünlerin kalite ve üretim koşullarının uluslararası standartlara uygun, bağımsız üçüncü taraf denetimleriyle kontrol edilmesi gerektiği vurgulandı.

Yerel üreticilerin daha fazla gelir elde etmesi, geleneksel üretim bilgisinin korunması ve gençlerin kırsal bölgelerde ekonomik fırsatlara erişebilmesi de kuruluşun öncelikleri arasında yer aldı.

YÜciTA ayrıca Türk coğrafi işaretlerinin Avrupa Birliği'nde tescil edilmesi, uluslararası pazarlarda taklit ürünlere karşı korunması ve bilimsel araştırmaların geliştirilmesi için çalışmalarını sürdürmeyi hedefliyor.

“Tescil yetmez, denetim şart”
On beş yıldır gönüllülük temelinde faaliyet gösterdiğini belirten YÜciTA, yeni dönemde bilimsel çalışmaların ve genç araştırmacılara verilen desteğin devam edeceğini açıkladı.

Kuruluş, manifestosunu “Tescil yetmez, yönetişim ve denetim şart” mesajıyla tamamlayarak coğrafi işaretlerin yalnızca bir kayıt sistemi değil, yerel kalkınmaya katkı sağlayan etkin bir koruma mekanizması olması gerektiğine dikkat çekti.