Almanya'da yaşayan Türkiye kökenli milyonlarca kişiyi ilgilendiren bir tarih yaklaşıyor: 11 Ocak 2027. AB'nin CRD VI direktifi kapsamında yürürlüğe girecek yeni kurallar, Türkiye merkezli bankaların Almanya'daki faaliyetlerini sıkı denetime alacak. Peki bu, hesapların kapatılacağı veya Türkiye'ye para gönderilemeyeceği anlamına mı geliyor? Kısa cevap: Hayır. Ama bazı şeyler değişecek.

Almanya ile Türkiye arasındaki bankacılık ilişkisi günlük hayatın tam ortasında. Aileye para göndermek, Türkiye'deki kredi taksidini ödemek, emeklilik birikimini yönetmek ya da iki ülke arasında ticaret yapmak isteyenler için bu hizmetler vazgeçilmez. Avrupa Birliği'nin bankacılık direktifi CRD VI kapsamında Almanya'da uygulanacak yeni kurallar, 11 Ocak 2027'den itibaren AB dışı ülkelerde merkezi bulunan bankaların belirli faaliyetlerini daha sıkı izin, sermaye ve denetim şartlarına bağlayacak. Almanya, söz konusu direktifi BRUBEG adı verilen yasa ile ulusal mevzuata aktardı.

Türkiye merkezli bankalar da bu değişikliklerden etkilenebilir. Ancak burada kritik bir ayrım var: Düzenleme, bütün Türk bankalarını kapsayan genel bir yasak getirmiyor; Almanya'da yaşayan Türklerin mevcut hesaplarının otomatik olarak kapatılmasını da öngörmüyor.

Marka adı değil, tüzel kişilik belirleyici

Yeni düzenlemenin Türkiye açısından önemi, Almanya'da müşterisi bulunan her Türk bankasının aynı hukuki statüde olmamasından kaynaklanıyor. Bir bankanın Almanya'da kurulmuş, Alman hukukuna tabi ve burada yetkilendirilmiş bir iştiraki bulunabilir; bir başkası ise hizmetlerini Türkiye'deki ana şirketi üzerinden sınır ötesinden sunmaya çalışabilir. Bu iki model aynı şekilde değerlendirilmiyor.

Örneğin Ziraat Bank International AG, kendi açıklamasında Alman hukukuna göre faaliyet gösteren bir banka olduğunu ve Almanya'da şubeleri bulunduğunu belirtiyor. Bu tür bir Alman banka iştiraki ile Türkiye'deki ana bankanın doğrudan Almanya'daki müşterilere hizmet sunması hukuken birbirinden ayrı tutulmalı. Bu nedenle yeni kuralların etkisini değerlendirirken yalnızca banka markasına değil, hesap sözleşmesinde hangi tüzel kişiliğin yer aldığına ve hizmetin hangi kuruluş tarafından sunulduğuna bakmak gerekiyor.

Şube ve izin şartı

Kapsama giren bankaların, Almanya'da belirli bankacılık hizmetlerini ticari olarak sunabilmeleri için kural olarak ülkede bir şube kurmaları ve Federal Finansal Denetim Kurumu BaFin'den izin almaları gerekecek. Bankanın Türkiye'de lisanslı olması tek başına yeterli olmayacak; Almanya'daki faaliyetlerin niteliği ve kapsamı da dikkate alınacak. BaFin, yalnızca Almanya'daki şubeyi değil, bankanın merkezinin bulunduğu ülkedeki denetim düzenini ve gerekli bilgilerin paylaşılabilmesini de değerlendirecek. Türkiye merkezli bir bankanın Almanya'daki şubesinin izin alabilmesi için faaliyetlerinin Türkiye'deki ana bankanın yetkileri kapsamında olması, ilgili denetim makamları arasındaki iş birliğinin mümkün olması ve diğer düzenleyici şartların karşılanması gerekecek. Yeni izin, şubenin diğer AB ülkelerinde de otomatik olarak aynı hizmetleri sunabileceği anlamına gelmiyor; üçüncü ülke şubelerine verilen izinler esas olarak ilgili ülkeyle sınırlı olacak.

Sermaye eşiği 5 milyon avrodan başlıyor

Yeni rejimde şubeler risk sınıflarına ayrılıyor. İkinci sınıftaki şubeler için asgari sermaye 5 milyon avro, birinci sınıftakiler için 10 milyon avro olarak belirleniyor. Bunlar her durumda yeterli olacak sabit tutarlar değil. Birinci sınıfta son üç yıllık raporlama dönemindeki ortalama yükümlülüklerin yüzde 2,5'i, ikinci sınıfta ise yüzde 0,5'i üzerinden hesaplama yapılıyor. İlgili şubenin ortalama yükümlülükleri daha yüksek bir sermaye gerektiriyorsa bu tutar esas alınacak. Yeni kurulan şubelerde hesaplama izin tarihindeki yükümlülüklere dayanıyor.

Mevcut şubeler de yeni rejime tabi

Bankanın Almanya'da mevcut bir şubesinin bulunması tek başına bütün yeni şartlardan muafiyet sağlamıyor. Hâlihazırda faaliyet gösteren üçüncü ülke şubeleri için de yeni denetim rejimi uygulanacak ve mevcut izinlerin devamı mevzuattaki koşullara bağlı olacak. Bu nedenle bankaların Almanya'da hangi tüzel kişilik üzerinden çalıştıkları ve mevcut izinlerinin kapsamı belirleyici olacak.

Para transferleri yasaklanmıyor

Yeni düzenleme, Türkiye'ye yapılan bütün para transferlerini yasaklayan bir hüküm içermiyor. Türkiye ile Almanya arasında para gönderme, hesap kullanma veya diğer bankacılık hizmetlerinin devam edip etmeyeceği, işlemin hangi banka tarafından, hangi hukuki yapı üzerinden ve hangi yetki kapsamında sunulduğuna bağlı. Almanya'da yetkilendirilmiş bir banka üzerinden Türkiye'ye para göndermek ile Türkiye'deki bir bankanın Almanya'da ikamet eden müşteriye doğrudan sınır ötesi bankacılık hizmeti sunması aynı durum değil. Dolayısıyla müşterilerin sırf yeni düzenleme nedeniyle Türkiye'ye para gönderemeyecekleri veya mevcut hesaplarını kullanamayacakları sonucuna varmak doğru olmaz. Bununla birlikte bazı bankalar, yeni şartlar nedeniyle hizmet sunma yöntemlerini veya Almanya'daki yapılanmalarını gözden geçirmek zorunda kalabilir.

Müşterinin kendi başvurusu istisna sayılabilir

Düzenleme, müşterinin kendi münhasır girişimiyle talep ettiği belirli hizmetler için istisna öngörüyor. Uluslararası bankacılıkta "reverse solicitation" olarak bilinen bu uygulamada, örneğin Almanya'da yaşayan bir kişi kendi araştırması sonucunda Türkiye merkezli bir bankayla iletişime geçip belirli bir hizmet talep edebilir. Ancak istisnanın uygulanıp uygulanmayacağı olayın koşullarına göre değerlendirilecek. Banka daha önce müşteriyi hedefleyen pazarlama faaliyetleri yürütmüşse, müşterinin tamamen kendi girişimiyle hareket ettiği kabul edilmeyebilir. Ayrıca bu istisna, bankaya otomatik olarak başka ürünleri pazarlama hakkı vermiyor; dolayısıyla Türkiye merkezli bankaların Almanya'daki bütün müşterilerine sınırsız biçimde hizmet sunabilecekleri anlamına gelmiyor.

11 Temmuz 2026 öncesi sözleşmeler ne olacak?

Mevcut müşteriler açısından önemli tarihlerden biri 11 Temmuz 2026. CRD VI direktifinin 21c maddesinin 5. fıkrası, bu tarihten önce imzalanmış mevcut sözleşmeler bakımından geçiş hükmü içeriyor. Bu hüküm, 11 Ocak 2027'de bütün mevcut hesapların otomatik olarak kapatılacağı iddiasını desteklemiyor. Ancak mevcut sözleşmeler için koruma bulunması, her yeni ürünün veya ileride yapılacak her sözleşme değişikliğinin aynı şekilde korunacağı anlamına da gelmiyor. Hesabın hangi tüzel kişilikte bulunduğu, sözleşmenin kapsamı ve müşteriye sunulan hizmetin niteliği önem taşıyor. Bankanın müşteri ilişkisini sona erdirip erdirmeyeceği ise sözleşme şartları ve diğer geçerli hukuk kuralları çerçevesinde ayrıca değerlendirilmek zorunda. Müşterilerin yalnızca hesap açılış tarihine bakarak kesin bir sonuca varmamaları gerekiyor.

Müşteriler ne yapmalı?

Almanya'da yaşayan ve Türkiye bağlantılı bir bankada hesabı bulunan müşterilerin öncelikle hesap sözleşmelerini kontrol etmeleri yararlı olacak. Bankanın tam unvanı, yani sözleşmede Türkiye'deki ana bankanın mı yoksa Almanya'daki bir iştirakin mi yer aldığı; bankanın Almanya'da yetkilendirilmiş bir iştiraki veya şubesi bulunup bulunmadığı; hesap, kredi, mevduat veya para transferi hizmetinin hangi kuruluş tarafından sunulduğu; 2027 öncesinde hizmetlerde, sözleşmelerde veya müşteri koşullarında değişiklik duyurulup duyurulmadığı önem taşıyor. BaFin kayıtlarını kontrol etmek ve bankadan yazılı bilgi almak, belirsizlikleri gidermenin en güvenilir yolları arasında yer alıyor.

Yasak değil, daha sıkı şartlar

Almanya'nın uygulamaya koyacağı CRD VI kuralları, Türkiye merkezli bankaların ülkedeki belirli faaliyetleri için daha sıkı bir izin, sermaye ve denetim çerçevesi oluşturuyor. Yeni şartlar, Almanya'da müşterisi bulunan bazı bankaların faaliyet modelini yeniden değerlendirmesine yol açabilir. Ancak düzenlemenin bütün Türk bankalarını kapsadığı, Türkiye'ye para transferlerinin yasaklanacağı veya Almanya'daki Türk müşterilerin hesaplarının topluca kapatılacağı yönünde genel bir hüküm bulunmuyor. Asıl belirleyici olan, bankanın Almanya'da hangi hukuki yapı üzerinden faaliyet gösterdiği ve hangi hizmetleri sunduğu olacak. 11 Ocak 2027 itibarıyla yürürlüğe girecek yeni rejim, özellikle Almanya'da yerel lisanslı bir yapılanma olmadan belirli bankacılık hizmetlerini sunan üçüncü ülke bankaları için önemli bir dönüm noktası niteliği taşıyor.