Avrupa'da gıdadan enerjiye, konuttan eğitime kadar birçok alanda artan maliyetler hanelerin alım gücünü baskılıyor. AB'nin destek ve reform planlarına rağmen vatandaşların günlük harcamalarındaki yük gündemdeki yerini koruyor. Avrupa'da hayat pahalılığı, milyonlarca hanenin ekonomik kaygıları arasında öne çıkıyor. Özellikle market alışverişi, enerji faturaları, kira ve eğitim masrafları aile bütçelerinde giderek daha fazla yer tutuyor. Fiyat baskısı yalnızca düşük gelirli kesimlerle sınırlı kalmıyor. Konut bulmakta zorlanan gençler, çocuklu aileler ve sabit gelirle geçinenler de artan giderlerden etkileniyor.
Market fiyatları ve küçülen ambalajlar gündemde
Gıda harcamaları, tüketicilerin en fazla endişe duyduğu alanlardan biri. Avrupa Merkez Bankası'na atfedilen bir analize göre, tüketicilerin yüzde 35'i gıda giderlerini karşılayamama ihtimalinden kaygı duyuyor. Aynı verilerde katılımcıların yüzde 74'ünün, fiyatı değişmeyen bazı ürünlerin miktarının veya ambalaj boyutunun küçüldüğünü fark ettiği belirtiliyor. Fiyat etiketi sabit kalırken ürün miktarının azaltılması, tüketicilerin alışverişte ödediği birim maliyeti yükseltebiliyor.
Enerji faturaları ve kiralar baskıyı artırıyor
Enerji giderleri, özellikle gelirinin büyük bölümünü temel ihtiyaçlara ayıran haneler için önemli bir sorun olmaya devam ediyor. Avrupa Birliği, enerji maliyetlerini azaltmak amacıyla yeni düzenleme ve destek mekanizmaları üzerinde çalışıyor. Konut piyasasında ise sınırlı arz ve yüksek inşaat maliyetleri fiyatları etkiliyor. Aktarılan verilere göre Portekiz'de konut fiyatları bir yıllık dönemde yüzde 16,5 yükseldi. Bu gelişmeler, hem kiracıların hem de ilk kez ev satın almak isteyenlerin karşılaştığı ekonomik güçlükleri artırıyor.
Eğitim masrafları da aileleri etkiliyor
Okul kitapları, kırtasiye malzemeleri ve ulaşım giderleri, çocuklu hanelerin bütçesinde ek yük oluşturuyor. Paylaşılan verilere göre AB'de kamu harcamalarından eğitime ayrılan pay, 2019'da yüzde 10 iken 2024'te yüzde 9,7'ye geriledi.
AB'den maliyetleri azaltmaya yönelik adımlar
Avrupa Birliği'nin gündeminde enerji ve konut alanlarında maliyetleri düşürmeye yönelik girişimler bulunuyor. Bunlar arasında uygun fiyatlı enerji ve konut politikalarının yanı sıra 86,7 milyar euroluk Sosyal İklim Fonu da yer alıyor. Fonla, enerji ve ulaşım maliyetlerinden orantısız biçimde etkilenen kesimlerin desteklenmesi hedefleniyor. Ancak alınacak önlemlerin hane bütçelerine ne zaman ve hangi ölçüde yansıyacağı henüz net değil.