Antalya Belek Üniversitesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Şehriban Gül Bağırsakcı, evlerde israfı azaltabilecek uygulamalara dikkat çekti. Türkiye’de hanelerde çöpe giden gıdanın miktarı dikkat çekici boyutlara ulaşıyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) Gıda İsrafı Endeksi'ndeki güncel tahminlere göre, hane halkı kaynaklı yıllık gıda israfı kişi başına 102 kilogram seviyesinde.
Türkiye genelindeki toplam miktarın ise 8,7 milyon tona yaklaştığı belirtiliyor. Bir önceki endeks verilerinde kişi başına 93 kilogram, toplam hane halkı gıda israfı ise 7,76 milyon ton olarak yer almıştı.
Gıda kaybının azaltılması yalnızca çevresel açıdan değil, hane bütçeleri ve kaynakların verimli kullanılması bakımından da önem taşıyor. Antalya Belek Üniversitesi Gastronomi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Şehriban Gül Bağırsakcı, günlük alışkanlıklarda yapılabilecek değişikliklerle evlerde çöpe giden yiyecek miktarının azaltılabileceğini belirtiyor.
Alışveriş listeyle başlamalı
Bağırsakcı'nın önerilerinin başında planlı alışveriş geliyor. Markete gitmeden önce buzdolabı ve kilerde bulunan ürünlerin kontrol edilmesi, ardından ihtiyaç listesi hazırlanması gereksiz alışverişin önüne geçebiliyor.
Haftalık yemek planının önceden oluşturulması da alınacak malzeme miktarının daha doğru hesaplanmasına yardımcı oluyor.
Gıdaların uygun koşullarda saklanması ise ikinci önemli nokta. Kısa sürede tüketilmeyecek et ürünlerinin dondurulması, meyve ve sebzelerin uygun buzdolabı bölümlerinde tutulması, kuru gıdaların ise nemden korunacak kaplarda muhafaza edilmesi ürünlerin kullanım süresini uzatabiliyor.
Artan yemekler yeni öğüne dönüşebilir
Pişmiş yemeklerin doğrudan çöpe gönderilmesi yerine farklı tariflerde değerlendirilmesi de öneriler arasında. Örneğin kalan pirinç pilavı kadınbudu köfte veya yayla çorbasında kullanılabilirken, bayat ekmekler kurutularak kruton haline getirilebiliyor. Tüketim süresi yaklaşan meyveler de komposto veya reçel yapımında değerlendirilebiliyor.
Zamanında tüketilemeyeceği anlaşılan uygun gıdaların dondurulması da israfın azaltılması için uygulanabilecek yöntemlerden biri.
Fazla almak kadar fazla pişirmek de sorun
Evde tüketilemeyecek miktarda bulunan uygun gıdaların aile üyeleri, komşular veya ihtiyaç sahipleriyle paylaşılması öneriliyor. Bağırsakcı, yemek hazırlanırken kişi sayısının dikkate alınmasının da önemli olduğunu belirtiyor. Gereğinden fazla yemek pişirmemek ve porsiyon miktarlarını ihtiyaca göre belirlemek, hem kullanılan malzemeyi hem de öğün sonunda kalan yemek miktarını azaltabiliyor.
Uzmanın önerileri; alışverişi planlamak, doğru saklama yöntemlerini kullanmak, artan yemekleri değerlendirmek, dondurucudan yararlanmak, ihtiyaç fazlasını paylaşmak ve tüketilecek miktara göre yemek hazırlamak gibi günlük hayatta uygulanabilecek adımlarda birleşiyor.
Gıda israfıyla mücadelede hanelerde yapılacak küçük değişikliklerin toplam etkisi ise milyonlarca tonluk tüketim düşünüldüğünde çok daha büyük bir anlam kazanıyor.