Dernek, Türkiye pazarında faaliyet gösterecek yabancı platformların yerli seyahat acentalarıyla aynı hukuki, vergisel ve mali yükümlülüklere tabi tutulmasını istedi. Tüketicinin Türkiye’de doğrudan muhatap bulabilmesi ve turizm verilerinin korunması da açıklamada öne çıkan başlıklar oldu.
Türkiye’de dijital konaklama ve rezervasyon pazarına ilişkin yeni düzenleme turizm sektöründe tartışma yarattı. SAYD, Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda hazırlandığını ve TBMM komisyon gündemine taşındığını belirttiği “Yabancı Dijital Konaklama Platformlarına İlişkin Kanun Teklifi” hakkında kapsamlı bir değerlendirme yaptı.
Dernek, düzenlemenin hazırlanma sürecinde 17 bini aşkın seyahat acentası ile sektörün yasal meslek örgütünün dışarıda bırakıldığını ileri sürdü. SAYD’ye göre konu yalnızca seyahat acentalarının rekabet koşullarını değil, tüketicilerin hak arama imkanlarını ve Türkiye turizmine ilişkin ekonomik verilerin kontrolünü de ilgilendiriyor.
YERLİ ACENTA İLE YABANCI PLATFORM İÇİN AYNI ŞART TALEBİ
SAYD’nin düzenlemeye yönelik temel itirazlarından biri, yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye’de temsilcilik üzerinden faaliyet gösterebilmesine ilişkin model oldu.
Dernek, yerli seyahat acentalarının teminat verme, zorunlu istihdam şartlarını karşılama, denetime tabi olma, vergi ödeme ve hukuki sorumluluk üstlenme gibi yükümlülükleri bulunduğuna dikkat çekti. Yabancı platformların farklı şartlarla pazarda faaliyet göstermesine imkan tanınmasının yerli acentalar açısından eşitsizlik oluşturacağı savunuldu.
SAYD, Türkiye’de seyahat ve rezervasyon satışı yapacak yabancı platformların 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu kapsamında Seyahat Acentası Belgesi almasını istiyor.
Derneğin talebi bununla da sınırlı değil. Yabancı platformların Türkiye merkezli tam mükellef bir sermaye şirketi kurması ve yerli seyahat acentalarıyla aynı hukuki, cezai ve vergisel sorumluluklara tabi tutulması gerektiği belirtiliyor.
TÜKETİCİ SORUN YAŞADIĞINDA KİME BAŞVURACAK?
Düzenlemenin tüketici hakları açısından doğurabileceği sonuçlar da SAYD’nin itirazları arasında yer aldı.
Dernek, Türkiye’de yalnızca bir temsilcilik veya irtibat ofisi bulunmasının rezervasyon uyuşmazlıklarında tüketici açısından yeterli güvence oluşturmayacağını savunuyor.
Rezervasyon iptali, oda uyuşmazlığı, hizmetle ilgili sorunlar veya haksız kesinti gibi durumlarda tüketicinin Türkiye’de hukuken sorumlu tutulabilecek doğrudan bir muhatap bulabilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor.
SAYD bu nedenle Tüketici Hakem Heyetleri ve Türk mahkemeleri önünde doğrudan muhataplık sağlamayan dijital modeller için düzenleme yapılmamasını talep ediyor.
DİJİTAL PLATFORM ALGORİTMALARI DA TARTIŞMADA
SAYD’nin açıklamasında dijital rezervasyon platformlarının kullandığı algoritmalar da ayrı bir başlık altında ele alındı. Dernek, kullanıcıların cihaz, konum ve geçmiş aramalar gibi verilerinin fiyatlandırma süreçlerinde kullanılabildiğini öne sürerken tüketicinin satın alma kararını hızlandırmaya yönelik bildirimlere de dikkat çekti.
“Son 1 oda kaldı” ve “Şu an 20 kişi inceliyor” gibi mesajların tüketici davranışını etkileyebileceğini savunan SAYD, dijital platformlarda tesislerin hangi kriterlere göre sıralandığının ve kullanıcıya hangi seçeneklerin gösterildiğinin de tartışılması gerektiği görüşünde. Bu değerlendirmeler SAYD’nin düzenlemeye ilişkin görüş ve iddialarını yansıtıyor.
TURİZM VERİLERİ İÇİN AYRI UYARI
Dijital rezervasyon sistemlerinde oluşan verilerin nerede ve nasıl işlendiği de derneğin gündeme getirdiği konular arasında. SAYD; yerli ve yabancı turistlerin seyahat tercihleri, harcamaları, rotaları, rezervasyon davranışları ve iptal eğilimlerinin Türkiye turizmi açısından stratejik ekonomik değer taşıdığını belirtiyor.
Bu verilerin yurt dışındaki sistemlerde işlenmesinin Türkiye’nin turizm pazarındaki fiyat politikaları ve destinasyon yönetimi üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabileceğini savunan dernek, turizm verilerinin korunmasına yönelik yaklaşımın düzenlemenin önemli parçalarından biri olması gerektiğini düşünüyor.
TBMM VE BAKANLIĞA ÇAĞRI
SAYD Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Gem imzasıyla yapılan açıklamada TBMM ile Kültür ve Turizm Bakanlığına çağrıda bulunuldu. SAYD, üzerinde çalışılan düzenlemenin mevcut haliyle geri çekilmesini veya dondurulmasını talep etti. Düzenleme sürecinde seyahat acentalarının ve sektör temsilcilerinin görüşlerinin dikkate alınması istendi.
Dernek ayrıca yabancı dijital platformların Türkiye pazarında rezervasyon ve seyahat satışı gerçekleştirmeleri halinde yerli seyahat acentaları için uygulanan kurallara tabi olmaları gerektiğini yineledi.
Dijital rezervasyon pazarına yönelik düzenlemenin nasıl şekilleneceği, seyahat acentalarının yanı sıra konaklama sektörü ve tüketiciler açısından da önem taşıyor. Yabancı platformların Türkiye’deki hukuki statüsü, tüketicinin karşısında doğrudan muhatap bulunması ve turizm verilerinin işlenmesine ilişkin şartlar, düzenleme sürecinde tartışılması beklenen temel konular arasında bulunuyor.