ANTALYA – Dünya Mimarlık Günü’nün 2026 yılı teması, konut sorununu ve kentlerde yaşam hakkını gündeme taşıdı. Uluslararası Mimarlar Birliği tarafından ekim ayının ilk pazartesi günü kutlanan Dünya Mimarlık Günü, bu yıl “Barınma Bir İnsan Hakkıdır – Onu Geliştirin” temasıyla gerçekleştiriliyor.
Mimarlar Odası Antalya Şubesi 21. Dönem Yönetim Kurulu da gün dolayısıyla yayımladığı açıklamada, barınmanın ekonomik bir faaliyet veya yalnızca yapı üretimi üzerinden değerlendirilemeyeceğini belirtti. Oda, konuyu temel bir insan hakkı ve kamusal sorumluluk çerçevesinde ele aldı.
Konut sayısı tek başına yeterli değil
Açıklamada, bir kentte yeterli sayıda konut bulunmasının barınma hakkının sağlandığı anlamına gelmediğine dikkat çekildi.
Mimarlar Odası Antalya Şubesi’ne göre konutların afetlere karşı güvenli, sağlıklı, erişilebilir ve ekonomik olarak sürdürülebilir olması gerekiyor. Yaşam alanlarının iklim koşullarına uyumu ve kentteki sosyal yaşamla ilişkisi de barınmanın bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Ulaşım, eğitim ve sağlık hizmetlerinin yanı sıra yeşil alanlara ve kamusal mekanlara erişimin de konut politikalarından ayrı düşünülemeyeceği belirtildi.
Antalya özelinde ise hızlı kentleşme, yapılaşma baskısı, ulaşım ve altyapı sorunları ile iklim krizinin etkilerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Çakırlar’daki TOKİ projesini gündeme getirdi
Açıklamanın dikkat çeken bölümlerinden biri afet riski bulunan alanlardaki konut projelerine ilişkin değerlendirme oldu.
Mimarlar Odası Antalya Şubesi, Konyaaltı Çakırlar bölgesinde planlanan TOKİ konut alanını bu kapsamda örnek gösterdi. Şube, taşkın riski bulunduğunu belirttiği alandaki projeye verilen ÇED Olumlu kararlarına karşı hukuki süreç başlattığını açıkladı.
Oda, itirazının konut üretimine yönelik olmadığını özellikle vurgularken, bilimsel ve teknik verilerin yapılaşma kararlarında dikkate alınması gerektiğini savundu.
Konut ihtiyacının karşılanması amacıyla yeni afet risklerinin oluşturulmaması gerektiğini belirten Şube, planlama aşamasında konut sayısıyla birlikte yer seçimi ve doğal risklerin de değerlendirilmesini istedi.
Antalya’da mimari tasarımda iklim vurgusu
Mimarlar Odası Antalya Şubesi, kentsel dönüşüm konusunda da yalnızca binaların yenilenmesine veya yapı yoğunluğunun artırılmasına dayanan bir yaklaşımın yeterli olmadığı görüşünü dile getirdi.
Dönüşüm projelerinde güvenli ve sağlıklı yaşam çevrelerinin oluşturulmasının temel hedef olması gerektiği belirtilirken, yerel yaşam biçimi, kültürel özellikler ve iklim koşullarının tasarım sürecine dahil edilmesi istendi.
Antalya’nın sıcak Akdeniz iklimine dikkat çekilen açıklamada; yapıların yönü, doğal havalandırma, güneş kontrolü, gölgeleme, balkonlar ve yeşil alanlarla ilişkinin mimari tasarımın temel unsurları arasında değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Pasif iklimlendirme yöntemlerinin göz ardı edilmesinin mekanik soğutmaya bağımlılığı ve enerji tüketimini artırabileceğine işaret eden Şube, Antalya’da iklim koşullarına uygun mimari yaklaşım çağrısında bulundu.
“Konut bir yatırım aracı değil, yaşam alanıdır”
Açıklamada konutların ekonomik yatırım aracı olarak görülmesine de eleştiri getirildi.
Mimarlar Odası Antalya Şubesi, kent politikalarının temel hedefinin arsa ve yapı değerlerinin yükseltilmesi yerine insanların güvenli ve sağlıklı yaşam alanlarına ulaşabilmesi olması gerektiğini savundu.
Özellikle kamu arazileri ve kamu kaynaklarının kullanımında uzun vadeli kamu yararı ile toplumun ihtiyaçlarının belirleyici olması gerektiği belirtildi.
Planlama kararlarında kamu yararı çağrısı
Şube; afet riski bulunan bölgelerde bilimsel verilerin dikkate alınmasını, kentsel dönüşümün yalnızca bina yenileme ve yoğunluk artışı üzerinden yürütülmemesini, doğal ve kültürel mirasın korunmasını ve sürdürülebilir planlama ilkelerinin benimsenmesini istedi.
Yerel yaşam kültürü, iklim koşulları ve pasif iklimlendirme yöntemlerinin mimari tasarımda temel kriterlerden olması gerektiğini belirten Mimarlar Odası Antalya Şubesi, planlama ve yapılaşma kararlarında kamu yararının esas alınması çağrısında bulundu.