Batı Trakya Türk Azınlığı'nın Yunanistan'da karşılaştığı hukuki ve toplumsal sorunlar, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın (AGİT) Varşova'daki insan hakları toplantılarında gündeme geldi. 5-15 Ekim 2026 tarihleri için planlanan İnsani Boyut Konferansı'na katılan azınlık temsilcileri, özellikle örgütlenme ve din özgürlüğü alanlarında yaşandığını belirttikleri hak ihlallerinin sona erdirilmesini istedi.
AGİT İsviçre Dönem Başkanlığı'nın, Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR) desteğiyle düzenlediği konferansta, 57 katılımcı devletin yanı sıra uluslararası kuruluşlar ve sivil toplum temsilcileri de yer aldı.
Batı Trakya Türk heyeti, 7-9 Ekim tarihlerindeki oturumlara katılarak azınlığın taleplerini farklı başlıklar altında dile getirdi. Heyete Batı Trakya Türk Azınlığı Danışma Kurulu (BTTADK) Başkanı ve İskeçe Müftüsü Mustafa Trampa başkanlık etti. Heyette Avrupa Batı Trakya Türk Federasyonu'ndan (ABTTF) K. Engin Soyyılmaz, Batı Trakya Azınlığı Yüksek Tahsilliler Derneği'nden (BTAYTD) Dr. Pervin Hayrullah, Dostluk Eşitlik Barış (DEB) Partisi'nden EFA Genel Başkan Yardımcısı Kerem Abdurahimoğlu ve İskeçe Camileri Din Görevlileri Derneği'nden Emine Hüseyin Palazlı bulundu.
Türk derneklerinin hukuki statüsü tartışıldı
Konferansın temel özgürlüklere ayrılan üçüncü ana oturumunda, Batı Trakya'daki Türk derneklerinin karşılaştığı yasal engeller ele alındı. ABTTF, Yunanistan'da kuruluş adında “Türk” sözcüğünün bulunmasının derneklerin hukuki statüsü bakımından sorun oluşturmaya devam ettiğini bildirdi. Federasyon, geçmişte yasal olarak faaliyet yürüten bazı kuruluşların kapatıldığını, yeni derneklerin ise tescil taleplerinin kabul edilmediğini belirtti. Toplantıda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) Bekir Usta ve Diğerleri dava grubuna ilişkin kararları da gündeme getirildi. ABTTF, Yunanistan aleyhine verilen üç kararın 18 yılı aşkın süredir uygulanmadığını savunarak Avrupa insan hakları hukukundan doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesini talep etti. Federasyon ayrıca, İskeçe İli Türk Kadınları Kültür Derneği'nin 2010 yılında reddedilen tescil başvurusuna ilişkin yargı sürecine dikkat çekti. AİHM'nin 24 Haziran 2025 tarihinde Sağır ve Diğerleri davasında oy birliğiyle verdiği kararda, Yunanistan'ın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin örgütlenme ve barışçıl toplanma özgürlüğünü güvence altına alan 11. maddesini ihlal ettiğine hükmettiği hatırlatıldı.
Avrupa Konseyi raporları da gündeme geldi
ABTTF, Yunanistan'ın AİHM kararlarına uyumu konusunda Avrupa Konseyi bünyesinde yapılan değerlendirmeleri de konferansa taşıdı. Avrupa Konseyi Uluslararası Sivil Toplum Kuruluşları Konferansı'nın (CINGOs) Nisan 2026'da kabul ettiği Yunanistan raporu ile Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi'nin (AKPM) 26 Eylül 2026 tarihli izleme raporu ve kararında, Bekir Usta ve Diğerleri dava grubundaki hükümlerin uygulanması yönünde tavsiyelerin bulunduğu belirtildi. Federasyon, hem bu dava grubundaki hem de Sağır ve Diğerleri davasındaki kararların gecikmeden ve etkili biçimde hayata geçirilmesi çağrısında bulundu. Aynı oturumda söz alan DEB Partisi temsilcileri ise kapatılan Türk azınlık derneklerinin hukuki statülerine yeniden kavuşamamalarının uluslararası toplantılarda temsil sorununa da yol açtığını ifade etti.
Müftülük sistemi ve din özgürlüğü eleştirildi
Varşova'daki görüşmelerde Batı Trakya Türk toplumunun dini kurumlarıyla ilgili anlaşmazlıklar da gündemdeydi. İskeçe Camileri Din Görevlileri Derneği, azınlığın dini liderlerini belirleme konusundaki iradesinin Yunan makamlarınca dikkate alınmadığını savundu. Müftü atamalarının topluluğun tercihleri dışında gerçekleştirildiğini belirten dernek, son müftülük düzenlemesinin mevcut uygulamaları yasal çerçeveye taşıdığı görüşünü dile getirdi. BTAYTD İnsan Hakları Uzmanı Dr. Pervin Hayrullah'ın temsil ettiği dernek de azınlıkların kendi kimliklerini tanımlama hakkının korunması gerektiğini vurguladı. Dernek, Yunanistan'a örgütlenme, din ve inanç özgürlüğü alanlarında AGİT yükümlülüklerine uygun hareket etme çağrısı yaptı.
Eğitim ve ekonomik eşitsizlik iddiaları
Konferansın din özgürlüğü ve ayrımcılıkla mücadele konularının görüşüldüğü dördüncü ana oturumunda DEB Partisi, Batı Trakya'daki eğitim ve istihdam koşullarını gündeme taşıdı.
Parti temsilcileri, azınlık mensubu öğrencilerin Yunan üniversitelerine kabulünde uygulanan kontenjan sistemine ve bölgenin ekonomik durumuna dikkat çekti.
Batı Trakya'ya Avrupa Birliği kaynaklarından mali destek sağlanmasına rağmen bölgenin Yunanistan'ın ekonomik açıdan en dezavantajlı bölgeleri arasında bulunduğu ifade edildi.
Hukukun üstünlüğüne ayrılan beşinci ana oturumda ise DEB Partisi, azınlıkların haklarını kullanırken karşılaştıkları idari ve hukuki engellerin uzun süredir devam ettiğini savundu.
Özellikle eğitim kurumları ve derneklerin faaliyetleriyle ilgili uygulamaların hukukun üstünlüğü ilkesi açısından değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Batı Trakya Türk heyetinin Varşova'daki temaslarında öne çıkan ortak talep, Yunanistan'ın uluslararası insan hakları yükümlülüklerini yerine getirmesi ve azınlık haklarıyla ilgili AİHM kararlarının uygulanması oldu.