Almanya’da kreşlerde Türk isimlerine ayrımcılık: Çocukların kabul şansı yüzde 20 daha düşük
Almanya’da 18 binden fazla kreşi kapsayan araştırma, Türkçe çağrışımlı isimlerle yapılan başvuruların dezavantajlı durumda olduğunu ortaya koydu. SPD Federal Meclis Milletvekili Macit Karaahmetoğlu, araştırma sonuçlarına sert tepki göstererek, “Almanya’da ayrımcılık daha kreşin kapısında başlıyor” dedi.
Almanya’da çocukların kreşlere kabul süreçlerinde isimlerinden dolayı ayrımcılığa uğradığını ortaya koyan yeni bir araştırma, eğitimde fırsat eşitliği tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Araştırmaya göre Türkçe çağrışımlı isimlerle yapılan kreş başvurularında hem yanıt alma hem de somut yer teklifi alma ihtimali, Almanca çağrışımlı isimlerle yapılan başvurulara kıyasla daha düşük.
Almanya Federal Meclisi SPD Milletvekili ve Türk-Alman Toplumu (DTG) Başkanı Macit Karaahmetoğlu, sonuçları değerlendirerek çocukların henüz eğitim hayatına başlamadan ailelerinin kökeni nedeniyle dezavantajlı duruma düşürülmesinin kabul edilemez olduğunu söyledi.
18 binden fazla kreşe başvuru yapıldı
ifo Enstitüsü, Münih Teknik Üniversitesi (TUM), Leibniz Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü Halle (IWH) ve Alman Yükseköğretim ve Bilim Araştırmaları Merkezi (DZHW) tarafından yürütülen araştırma kapsamında Almanya genelinde 18 binden fazla kreşe aynı içerikte başvurular gönderildi.
Araştırmada Almanca çağrışımlı isimlerle yapılan başvuruların yüzde 71’ine yanıt verilirken Türkçe çağrışımlı isimlerde bu oran yüzde 66’da kaldı. Türkçe çağrışımlı isim taşıyan çocukların somut kreş yeri teklifi alma olasılığının ise yaklaşık yüzde 20 daha düşük olduğu belirlendi.
Başvurularda ebeveynlerin üniversite mezunu olduğunun belirtilmesi de ortaya çıkan dezavantajı ortadan kaldırmadı.
Karaahmetoğlu: Bu bir skandaldır
Araştırma sonuçlarına tepki gösteren Karaahmetoğlu, Almanya’da göçmen kökenli ailelerin hâlâ isimlerinden dolayı ayrımcılıkla karşılaşmasının toplumsal eşitlik açısından ciddi bir sorun olduğunu vurguladı.
Karaahmetoğlu, “2026 yılında Almanya’da ailelerin yalnızca soyadları nedeniyle kreş arayışında dezavantajlı duruma düşürülmesi bir skandaldır. Türk kökenli insanların yarım asrı aşkın süredir toplumun ayrılmaz bir parçası olduğu bir ülkede, çocukların daha hayatlarının başlangıcında ayrımcılıkla karşılaşması kabul edilemez” ifadelerini kullandı.
Ayrımcılık on yıl önce de tespit edilmişti
Benzer ayrımcılık uygulamalarının daha önce mesleki eğitim başvurularında da belirlendiğine dikkat çeken Karaahmetoğlu, 2014 yılında Alman Vakıfları Entegrasyon ve Göç Uzmanlar Konseyi (SVR) tarafından gerçekleştirilen araştırmayı hatırlattı.
Söz konusu araştırmada, aynı niteliklere sahip Almanca isimli adayların yüzde 20,2’si mesleki eğitim başvurularında görüşmeye davet edilirken Hakan Yılmaz gibi Türkçe isim taşıyan adaylarda bu oran yüzde 14,6 olarak kaydedilmişti.
Karaahmetoğlu, “On yılı aşkın süre önce meslek hayatına girişte tespit ettiğimiz ayrımcılık kalıplarının bugün daha kreş çağında karşımıza çıkması, yeterli ilerleme kaydedemediğimizin açık göstergesidir” değerlendirmesinde bulundu.
Göçmen çocukların kreşe katılımı daha düşük
Federal İstatistik Dairesinin 2023 verilerine de dikkat çeken Karaahmetoğlu, Almanya’da göç geçmişi olan ve olmayan çocuklar arasında kreşe erişim bakımından önemli farklılıklar bulunduğunu belirtti.
Verilere göre üç yaşından küçük, göç geçmişi olmayan çocukların yüzde 44,5’i kreşe giderken göç geçmişi olan çocuklarda bu oran yüzde 22,3 seviyesinde kaldı.
Üç ile altı yaş grubunda ise göç geçmişi olmayan çocukların yüzde 99,3’ü kreşe devam ederken göç geçmişi olan çocuklarda bu oran yüzde 76,8 olarak kaydedildi.
Bu farklılıkların tamamının ayrımcılıkla açıklanamayacağını vurgulayan Karaahmetoğlu, yeni araştırmanın eşitsizliğin başvuru süreçlerinde de ortaya çıkabildiğini gösterdiğini ifade etti.
“Çocuklardan Almanca öğrenmelerini bekliyoruz ama kreş kapılarını açmıyoruz”
Almanya’da göçmen kökenli çocukların erken yaşta Almanca öğrenmelerine büyük önem verildiğini hatırlatan Karaahmetoğlu, buna karşın aynı çocukların dil öğrenebilecekleri ilk eğitim kurumlarına erişimde engellerle karşılaşmalarının çelişki oluşturduğunu söyledi.
Karaahmetoğlu, “Bir çocuktan Almancayı öğrenmesini bekleyip ona Almancayı öğrenebileceği kreşin kapısını soyadı nedeniyle daha zor açmak, uyum politikası değil, fırsat eşitsizliğidir” dedi.
Asıl sorunun yalnızca göçmen ailelerin topluma ne ölçüde uyum sağladığı olmadığını belirten Karaahmetoğlu, Alman kurumlarının bütün çocuklara eşit davranıp davranmadığının da sorgulanması gerektiğini dile getirdi.
Kreşlere kabulde şeffaflık çağrısı
Araştırma kapsamında görüşülen 400’den fazla kreş yöneticisinin yaklaşık yüzde 85’inin kabul kararlarını kendilerinin verdiğine dikkat çeken Karaahmetoğlu, kabul süreçlerinin daha şeffaf ve denetlenebilir hâle getirilmesini istedi.
Kreşlerde personel ve kapasite sorunlarının bulunduğunu kabul eden Karaahmetoğlu, kaynak yetersizliğinin eşitsiz muameleye gerekçe olamayacağını vurguladı.
Eyaletlere ve yerel yönetimlere çağrıda bulunan SPD'li milletvekili, kreşlere kabulde nesnel kriterlerin güçlendirilmesini ve ayrımcılık şikâyetlerinin etkili biçimde incelenmesini talep etti.
Karaahmetoğlu açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“Bir çocuğun soyadı, hangi kapıların kendisine açılacağını belirlememeli. Çünkü eşit fırsatlar sunamadığımız çocuklardan, ileride eşit başarı bekleyemeyiz.”