ÖZEL HABER: EYÜP KOÇAK

Deutsche Rentenversicherung’ın “Rentenatlas 2025” verileri, emeklilik sisteminin mali büyüklüğünden yabancı sigortalılara, eyaletler arasındaki maaş farklarından yurt dışına yapılan ödemelere kadar dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. 2023 sonunda 8,52 milyon yabancı aktif sigortalının bulunduğu Almanya’da, Türk vatandaşları yaklaşık 1,1 milyon kişiyle en büyük grubu oluşturdu.

Almanya’nın yasal emeklilik sistemine ilişkin son veriler, ülkedeki çalışma hayatının ve emeklilik yapısının geçirdiği dönüşümü rakamlarla gözler önüne serdi. Deutsche Rentenversicherung tarafından yayımlanan Rentenatlas 2025, milyonlarca sigortalıyı ilgilendiren gelir, gider, emekli aylıkları ve emeklilik yaşı verilerini bir araya getiriyor.

Yabancı sigortalı sayısı 8,52 milyona ulaştı

Rapordaki en dikkat çekici başlıklardan biri yabancı vatandaşların Alman emeklilik sistemindeki ağırlığı oldu. 31 Aralık 2023 itibarıyla 8 milyon 521 bin 126 yabancı vatandaş aktif sigortalı durumundaydı. Bunların toplam aktif sigortalılar içindeki payı yüzde 21,2’ye ulaştı. 1998’de yabancı aktif sigortalıların sayısı 2,41 milyon seviyesindeydi.

Listenin başında Türkiye bulunuyor. Almanya’da aktif olarak emeklilik sigortasına kayıtlı Türk vatandaşı sayısı yaklaşık 1 milyon 107 bin olarak açıklandı. Türkleri 649 bin kişiyle Ukrayna, 630 binle Polonya, 552 binle Romanya ve 345 binle İtalya vatandaşları izledi.

Verilere göre ayrıca 287 bin Sırbistan, 248 bin Bulgaristan, 221 bin Hırvatistan ve 197 bin Yunanistan vatandaşı aktif sigortalı durumda.

Yabancı sigortalı sayısı böylece yeni bir zirveye çıktı. Raporda artışta Avrupa Birliği içindeki iş gücü hareketliliğinin genişlemesinin yanı sıra Orta Doğu ve Ukrayna kaynaklı göçün de etkili olduğu belirtiliyor.

Almanya’da 58,5 milyon kişi emeklilik sisteminde

2023 sonu itibarıyla yasal emeklilik sigortasına kayıtlı toplam kişi sayısı 58,5 milyon. Bunun 40,1 milyonunu aktif, 18,4 milyonunu ise pasif sigortalılar oluşturuyor. Aktif sigortalılar arasında yaklaşık 33 milyon çalışan bulunuyor.

Sigortalı istihdamında 85 bin kişilik artış kaydedildi. Verilere göre bu yükselişte yabancı uyruklu çalışanların sayısındaki güçlü artış belirleyici rol oynadı.

Emeklilik sisteminde 402 milyar euroluk gelir

Alman emeklilik sisteminin mali hacmi de dikkat çekici seviyeye ulaştı. 2024 yılında toplam gelir 402 milyar euro olarak kayıtlara geçti. Bunun 305,8 milyar eurosu prim gelirlerinden sağlandı.

Aynı yıl toplam harcama ise 402,8 milyar euro oldu. Harcamaların 360,1 milyar eurosunu doğrudan emekli aylıkları oluşturdu. Emeklilerin sağlık sigortası için 28,7 milyar euro, tıbbi ve mesleki rehabilitasyon dahil katılım hizmetleri için 8,1 milyar euro harcandı.

Böylece 2024’te giderler gelirleri sınırlı ölçüde aştı. Aradaki fark yasal emeklilik sigortasının mali rezervinden karşılandı.

NRW’de erkeklerin ortalama brüt emekli aylığı 2 bin euroyu geçti

Eyaletler arasında emekli aylıklarında önemli farklılıklar bulunuyor. En az 35 sigortalılık yılı bulunan erkeklerde ortalama brüt yaşlılık aylığı Baden-Württemberg’de yaklaşık 2.013 euro, Kuzey Ren-Vestfalya’da (NRW) ise 2.005 euro olarak hesaplandı.

NRW’deki görece yüksek tutarın nedenlerinden biri olarak geçmişte çok sayıda erkeğin yüksek ücretli madencilik sektöründe çalışmış olması gösteriliyor.

Berlin’in doğusunda ise kadınların ortalama brüt yaşlılık aylığı 1.682 euro ile dikkat çekiyor.

Ülke genelinde en az 35 sigortalılık yılı bulunanların ortalama brüt yaşlılık aylığı 1.692 euro. Erkeklerde ortalama 1.892 euro, kadınlarda ise 1.459 euro seviyesinde. Ortalama ödeme tutarı ülke genelinde 1.501 euro olarak belirtiliyor.

1,7 milyondan fazla emekli aylığı yurt dışına gidiyor

Almanya’da kazanılan emeklilik haklarının önemli bir bölümü ülke sınırlarının dışında da ödeniyor. 2024 yılında 1,7 milyondan fazla emekli aylığı yurt dışına gönderildi. Bu ödemeler tüm emekli aylıklarının yaklaşık yüzde 6,5’ine karşılık geliyor.

Yurt dışına gönderilen aylıkların yaklaşık yüzde 72’si Avrupa Birliği ülkelerine giderken, ödemelerin yaklaşık yüzde 86’sını yabancı vatandaşlar aldı. Bu kişiler Almanya’da ödedikleri primler üzerinden emeklilik hakkı elde etmiş durumda.

31 Aralık 2024 verilerine göre yurt dışında yaşayan 1 milyon 457 bin 177 yabancı hak sahibine, ayrıca 244 bin 934 Alman hak sahibine emekli aylığı ödendi.

Türkiye’ye yapılan ödemelerde ise 84 bin 933 yabancı hak sahibi ile 4 bin 439 Alman hak sahibi bulunuyor.

Emeklilik yaşı 64,7’ye yükseldi

Almanya’da yalnızca emekli aylıkları değil, insanların emekliliğe başladığı yaş da yükseliyor. 2003 yılında kadın ve erkeklerde ortalama 62,9 olan yaşlılık aylığına giriş yaşı, 2024’te her iki grupta da 64,7’ye çıktı.

Uzun vadeli yükselişte daha erken emekliliğe imkân veren bazı uygulamaların sona ermesi ve yaş sınırlarının kademeli biçimde artırılması etkili faktörler arasında gösteriliyor.

Emekliler daha uzun süre aylık alıyor

Sistemin önündeki bir başka önemli başlık ise emekli aylığının ödenme süresindeki artış. 2024 yılında sigortalı emekli aylıklarının ortalama alınma süresi erkeklerde 18,9 yıl, kadınlarda 22,1 yıl oldu.

2019’da bu süre erkeklerde 18,2, kadınlarda 21,7 yıldı. Beş yıllık dönemde erkeklerde 0,7, kadınlarda yaklaşık 0,4 yıllık artış gerçekleşti.

Son yıllarda artış hızının yavaşlamasında emeklilik yaş sınırlarının yükseltilmesinin de etkili olduğu belirtiliyor.

2025’te emekli aylıklarına yüzde 3,74 artış

2025 yılında 21 milyondan fazla emeklinin aylığı yüzde 3,74 artırıldı. Artış doğu ve batı eyaletlerinde ikinci kez aynı oranda uygulandı.

1 Temmuz 2025 itibarıyla güncel emeklilik değeri ülke genelinde 40,79 euroya yükselirken, 45 yıl boyunca ortalama gelir üzerinden prim ödediği varsayılan bir sigortalının brüt standart emekli aylığı 1.836 euro seviyesine ulaştı.

Ortaya çıkan tablo, Almanya’nın emeklilik sisteminde yabancı çalışanların giderek daha görünür bir ağırlığa ulaştığını gösteriyor. Özellikle 1,1 milyonu aşan aktif sigortalı sayısıyla Türk vatandaşları yabancı sigortalılar içinde en büyük grubu oluştururken; yükselen emeklilik yaşı, uzayan aylık alma süresi ve 400 milyar euroyu aşan mali hacim, sistemdeki değişimin farklı boyutlarını ortaya koyuyor.