BERLİN – Almanya’da ayrımcılıkla mücadele alanında faaliyet gösteren sivil toplum danışmanlık merkezlerine yapılan başvurularda artış kaydedildi. Alman Ayrımcılık Karşıtı Derneği’nin (advd) 15 Eylül 2026’da yayımladığı Sivil Toplum Durum Raporu 2025’e göre, incelenen kuruluşlar geçen yıl 4 bin 106 yeni ayrımcılık vakası belgeledi.

Rapor, advd bünyesindeki 40 üye kuruluştan 29’unun danışmanlık verilerine dayanıyor. Danışmanlık merkezi başına ortalama vaka sayısı 142 olarak hesaplandı. Bu rakamın 2024’e göre yüzde 19, 2023’e kıyasla ise yüzde 35,9 arttığı belirtildi.

En fazla vaka iş hayatında kaydedildi

Raporun bu yılki tematik odağını çalışma hayatındaki ayrımcılık oluşturdu. Belgelenen vakaların yüzde 26,7’sinin iş hayatıyla bağlantılı olduğu bildirildi. Böylece çalışma hayatı, danışmanlık başvurularında en fazla vakanın kaydedildiği alan oldu.

Bu alandaki artışın genel vaka artışından daha yüksek olduğu da rapora yansıdı. İş hayatıyla ilgili olarak danışmanlık merkezi başına kaydedilen vaka sayısı, 2023 ile karşılaştırıldığında yüzde 54,2 yükseldi.

Çalışma hayatındaki vakaların yüzde 48,2’sinin ırksal ayrımcılıkla bağlantılı olduğu kaydedildi. Cinsiyet, engellilik veya kronik hastalık ile yaş temelinde bildirilen ayrımcılık vakalarının da iş hayatında ortalamanın üzerinde görüldüğü belirtildi.

advd Genel Müdürü Eva Maria Andrades, çalışanların ayrımcılığa karşı haklarını kullanırken olumsuz sonuçlarla karşılaşma endişesi yaşamaması gerektiğini belirtti. Andrades, şirketlerde güvenilir şikâyet mekanizmalarının bulunmasının ve ayrımcılığa uğrayan kişilerin bağımsız danışmanlık hizmetlerine erişebilmesinin önemine dikkat çekti.

Günde 11’den fazla yeni vaka kayda geçti

2025 yılında belgelenen 4 bin 106 yeni vaka, günlük ortalamada 11’in üzerinde yeni başvuruya karşılık geliyor. Raporda, bu verilerin Almanya’daki tüm ayrımcılık deneyimlerini kapsamadığının altı çizildi.

Rakamların yalnızca araştırmaya katılan merkezlerin 2025 yılında yeni kabul ettiği vakaları içerdiği, önceki dönemlerden devam eden danışmanlık süreçlerinin ise bu sayıya dahil edilmediği belirtildi.

Artan başvurularla birlikte danışmanlık merkezlerinin kapasitesi ve finansmanı da gündeme geldi. advd, ayrımcılıkla mücadele alanındaki sivil toplum danışmanlık hizmetlerinin ihtiyaçlara uygun ve kalıcı biçimde güvence altına alınmasını istedi.

Alman Sendikalar Konfederasyonu (DGB) Yönetim Kurulu Üyesi Anja Piel de çalışma hayatında eşit fırsat ve eşit muamelenin önemine dikkat çekti. Piel, sendikalar ile işçi temsilciliklerinin ayrımcılığın önlenmesi ve çalışanların desteklenmesinde önemli rol üstlendiğini ifade etti.

AGG reformunda süre tartışması

Raporun yayımlanması, Genel Eşit Muamele Yasası’nda (AGG) değişiklik yapılmasına ilişkin parlamento sürecinin devam ettiği döneme denk geldi. Düzenleme kapsamında AGG çerçevesindeki talepler için mevcut iki aylık sürenin dört aya çıkarılması öngörülüyor.

advd, sürenin uzatılmasını olumlu karşılamakla birlikte dört ayın yeterli olmadığı görüşünde. Kuruluş, ayrımcılığa uğrayan kişilerin yaşadıkları durumu değerlendirebilmesi, danışmanlık alabilmesi ve şirket içi ya da mahkeme dışı çözüm yollarına başvurabilmesi için daha uzun süreye ihtiyaç duyulduğunu savunuyor.

Andrades, özellikle iş yerlerindeki şikâyet süreçleri ve mahkeme dışı çözüm girişimlerinin zaman alabildiğine işaret ederek, Bundestag’dan söz konusu sürenin en az 12 aya çıkarılmasını talep etti.

advd ayrıca ayrımcılıkla mücadelede hukuki imkânların geliştirilmesi kapsamında daha etkili toplu hak arama araçlarının oluşturulmasını ve AGG’nin uygulama alanının devlet faaliyetlerini de kapsayacak şekilde genişletilmesini istiyor.