Akaryakıt fiyatlarında ekim ayıyla birlikte vergi tarafında yeni bir dönem başlıyor. Benzin ve LPG fiyatlarındaki artışların bir bölümünün ÖTV üzerinden dengelenmesini sağlayan eşel mobil mekanizması için belirlenen geçiş takvimi 30 Eylül 2026’da tamamlanacak. 1 Ekim’den itibaren mevcut uygulamanın sona ermesi öngörülüyor.

Ancak benzin, motorin ve LPG için aynı hesap geçerli değil. Özellikle motorinde ağustos ayında yapılan ayrı düzenleme nedeniyle ÖTV, yıl sonuna kadar belirlenen takvim doğrultusunda kademeli olarak artırılacak.

Bu nedenle 1 Ekim'de akaryakıtın bütün türlerine aynı oranda zam geleceği yönünde bir değerlendirme yapmak mümkün değil.

Benzin ve LPG'de 1 Ekim neden önemli?

Eşel mobil sisteminin geçiş süreci temmuz ayında alınan kararla yeniden düzenlendi. Buna göre 1 Ağustos-30 Eylül 2026 arasında yurt içi rafineri fiyatlarında artış meydana gelmesi halinde bu artışın yüzde 25'i oranında ÖTV indirimi uygulanması kararlaştırıldı. Rafineri fiyatının düşmesi durumunda ise daha önce yapılan indirimler dikkate alınarak ÖTV'nin artırılması öngörüldü.

Belirlenen geçiş dönemi 30 Eylül'de tamamlanıyor. Mevcut düzenlemeye göre sistem 1 Ekim 2026 itibarıyla sona erecek.

Bu tarihten sonra benzin ve LPG'deki fiyat hareketlerinde vergi ile rafineri fiyatlarının etkisi daha doğrudan görülebilecek.

Motorinde hesap farklı

Motorin cephesinde ise ağustos ayında yeni bir düzenlemeye gidildi.

11606 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile motorin eşel mobil uygulamasından çıkarıldı ve ÖTV için yıl sonuna kadar devam edecek ayrı bir artış takvimi oluşturuldu.

Belirlenen takvime göre motorindeki maktu ÖTV tutarı eylül ayında litre başına 3 TL olarak uygulanıyor.

Bu tutar 1 Ekim'de 6 TL'ye, 1 Kasım'da 9 TL'ye, 1 Aralık'ta 12 TL'ye yükselecek.

1 Ocak 2027'den itibaren ise litre başına 13,9006 TL ÖTV uygulanması öngörülüyor.

Dolayısıyla ekim ayında motorinde meydana gelebilecek fiyat hareketlerini yalnızca eşel mobil sisteminin sona ermesi üzerinden değerlendirmek doğru değil. Motorin için ayrıca belirlenmiş ÖTV takviminin dikkate alınması gerekiyor.

1 Ekim'de motorinin ÖTV'si 3 TL artacak

Takvimdeki en somut değişiklik motorinde yaşanacak.

Eylül ayında litre başına 3 TL olan maktu ÖTV, 1 Ekim itibarıyla 6 TL'ye çıkacak. Böylece verginin bu kaleminde litre başına 3 TL'lik artış gerçekleşecek.

Ancak pompadaki nihai motorin fiyatını yalnızca bu rakam belirlemeyecek. Vergilendirme yapısının yanı sıra rafineri fiyatları ve diğer maliyet unsurları da tüketicinin karşılaşacağı fiyat üzerinde etkili olacak.

Bu nedenle vergi tutarındaki artış ile pompa fiyatındaki nihai değişimi birbirinden ayırmak gerekiyor.

Benzinde kesin zam rakamı henüz yok

Benzin tarafında ise 1 Ekim için şimdiden kesin bir zam tutarı vermek mümkün değil.

Eşel mobil geçiş döneminin tamamlanacak olması fiyatlama açısından önemli olsa da pompaya yansıyacak değişiklik; uygulanacak ÖTV, rafineri fiyatı ve diğer maliyet bileşenleri ortaya çıktığında netleşecek.

Bu nedenle “1 Ekim'de benzine şu kadar lira zam gelecek” şeklindeki kesin rakamlar, resmî bir karar veya fiyat değişikliği açıklanmadan doğrulanmış zam olarak değerlendirilemez.

Petrol ve döviz de pompa fiyatını etkiliyor

Akaryakıt fiyatının oluşumunda vergi tek değişken değil.

Uluslararası ürün ve petrol fiyatlarındaki hareketler, döviz kuru ve rafineri fiyatları da Türkiye'deki pompa fiyatlarını etkileyen unsurlar arasında.

Bu nedenle eşel mobilin sona ermesi, vergi kaynaklı fiyat hareketlerinin önünü açabilecek olsa da tüketicinin ödeyeceği nihai tutarın belirlenmesinde piyasa koşulları da rol oynayacak.

Eşel mobil bütçeye nasıl yansıdı?

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, mayıs ayında yaptığı açıklamada eşel mobil uygulamasının ilk iki aylık bütçe etkisinin yaklaşık 90 milyar TL, başka bir ifadeyle yaklaşık 2 milyar dolar olduğunu açıklamıştı.

Şimşek, aynı koşulların yıl boyunca devam etmesi durumunda bu rakamın yaklaşık 600 milyar TL'ye ulaşabileceğini belirtmişti.

Uygulamanın temel amacı, akaryakıt maliyetlerinde ortaya çıkan hızlı yükselişlerin tamamının doğrudan tüketiciye yansımasını ÖTV üzerinden sınırlandırmaktı.

Akaryakıtta gözler 1 Ekim'de

Ekim ayına girilirken benzin, motorin ve LPG'yi tek başlık altında değerlendirmek yanıltıcı olabilir.

Benzin ve LPG açısından eşel mobilde belirlenen geçiş dönemi sona ererken, motorinde ayrı bir ÖTV takvimi uygulanıyor.

Motorinde 1 Ekim'de maktu ÖTV'nin 3 TL'den 6 TL'ye yükselmesi takvimde yer alan somut değişiklik. Benzin ve LPG'de pompa fiyatlarının nasıl şekilleneceği ise yeni dönemde uygulanacak vergi tutarları ile piyasa koşullarına bağlı olacak.

Bu nedenle araç sahipleri açısından 1 Ekim'deki asıl gösterge, vergi düzenlemelerinin ardından benzin, motorin ve LPG'nin pompa fiyatlarında oluşacak nihai değişiklik olacak.